مهاباد آفرود
وقتی وارد دنیای آفرود می‌شوید، با واژه‌هایی روبه‌رو می‌شوید که در رانندگی شهری کمتر شنیده‌اید. اصطلاحات آفرودی در نگاه اول فنی و گیج‌کننده به نظر می‌رسند. اما با کمی توضیح، همه‌شان ساده و کاربردی می‌شوند.
در این مقاله، مهم‌ترین اصطلاحات را به زبان ساده توضیح می‌دهیم. این فهرست به شما کمک می‌کند هنگام خرید خودرو یا تجهیزات، تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید. همچنین، در مسیر هم بهتر می‌فهمید خودرویتان چه توانایی‌هایی دارد.
اصطلاحات آفرودی مربوط به خودرو و تایر
1 – بازی عمودی محور و چرخ‌ها (Articulation)
این اصطلاح نشان می‌دهد چرخ‌ها چقدر می‌توانند بالا و پایین بروند. هر چه بازی محور بیشتر باشد، چرخ‌ها روی زمین ناهموار بیشتر با زمین تماس دارند. در نتیجه، خودرو چسبندگی خود را حفظ می‌کند و راحت‌تر از صخره‌ها بالا می‌رود.
2 – کم کردن باد لاستیک (Air Down)
در شن، برف یا مسیرهای سنگی، رانندگان باد لاستیک را کمی کم می‌کنند. با این کار، سطح تماس لاستیک با زمین بزرگ‌تر می‌شود و خودرو کمتر فرو می‌رود. البته بعد از عبور، باید باد را دوباره به حد استاندارد برسانید.
برای این کار، یک پمپ باد قوی و یک درجه باد دقیق همراه داشته باشید. همچنین، میزان کاهش باد را با توصیهٔ سازندهٔ لاستیک هماهنگ کنید.
3 – رینگ قفل‌دار (Beadlock)
وقتی باد لاستیک خیلی کم شود، ممکن است لاستیک از لبهٔ رینگ جدا شود. رینگ قفل‌دار لبهٔ لاستیک را با یک حلقهٔ پیچ‌دار به رینگ محکم می‌کند. به همین دلیل، می‌توانید با باد بسیار کم هم بدون نگرانی رانندگی کنید.
4 – نسبت پیشروی (Crawl Ratio)
نسبت پیشروی از ضرب سه عدد به دست می‌آید: نسبت دندهٔ یک، نسبت دندهٔ کمک (Low) و نسبت دیفرانسیل. عدد بزرگ‌تر یعنی خودرو می‌تواند خیلی آرام و با گشتاور زیاد حرکت کند. این ویژگی در عبور از صخره و شیب‌های تند اهمیت زیادی دارد.
5 – جعبه تقسیم (Transfer Case)
جعبه تقسیم نیروی موتور را بین محور جلو و عقب پخش می‌کند. معمولاً سه حالت دارد: دو دیفرانسیل (2H)، چهار دیفرانسیل سرعت بالا (4H) و چهار دیفرانسیل کمک (4L). در مسیرهای سخت، حالت 4L بیشترین قدرت را در سرعت کم به شما می‌دهد.
6 – بالا بردن ارتفاع خودرو (Lift)
با لیفت کردن، فاصلهٔ بدنه از زمین بیشتر می‌شود و جا برای لاستیک بزرگ‌تر باز می‌شود. دو روش رایج وجود دارد: لیفت سیستم تعلیق و لیفت بدنه. در مقابل، لیفت مرکز ثقل خودرو را بالا می‌برد. پس در پیچ‌ها و شیب‌های جانبی باید محتاط‌تر برانید.
زاویه‌ها و ارتفاع؛ اصطلاحات آفرودی مهم در عبور از مانع
7 – زاویه حمله (Approach Angle)
زاویه حمله بیشترین شیبی است که خودرو می‌تواند به آن نزدیک شود، بدون این‌که سپر جلو به زمین برخورد کند. سپرهای آفرودی کوتاه‌تر و بدون زائده، این زاویه را بیشتر می‌کنند.
8 – زاویه خروج (Departure Angle)
این زاویه همان مفهوم زاویه حمله را برای عقب خودرو دارد. اگر زاویهٔ خروج کم باشد، سپر عقب یا گوی یدک‌کش هنگام پایین آمدن از شیب به زمین گیر می‌کند.
9 – زاویه شکست (Breakover Angle)
زاویهٔ شکست نشان می‌دهد خودرو از روی چه قله‌ای می‌تواند عبور کند، بدون این‌که کف آن بین چرخ‌ها به زمین بنشیند. خودروهای با فاصلهٔ محور کوتاه‌تر، معمولاً زاویهٔ شکست بهتری دارند.
10 – فاصله کف خودرو تا زمین (Ground Clearance)
این عدد، فاصلهٔ پایین‌ترین نقطهٔ خودرو تا زمین است. در بیشتر خودروهای آفرود، پایین‌ترین نقطه کاسهٔ دیفرانسیل است. هر چه این فاصله بیشتر باشد، خطر برخورد زیر خودرو با سنگ کمتر است.
اصطلاحات آفرودی مربوط به انتقال قدرت و تعلیق
11 – انواع تایر
- تایر جاده‌ای (H/T): برای آسفالت ساخته شده و در خاک و گل عملکرد ضعیفی دارد.
- تایر همه‌کاره (A/T): تعادل خوبی بین آسفالت و خاک دارد و برای بیشتر رانندگان مناسب است.
- تایر گلی (M/T): آج‌های درشت و فاصله‌دار دارد و در گل و سنگ بهترین عملکرد را نشان می‌دهد.
12 – انواع دیفرانسیل
دیفرانسیل اجازه می‌دهد چرخ‌های چپ و راست در پیچ با سرعت متفاوت بچرخند. اما در آفرود، همین ویژگی گاهی مشکل‌ساز می‌شود:
- دیفرانسیل باز: نیرو را به چرخی می‌فرستد که مقاومت کمتری دارد. پس اگر یک چرخ در هوا باشد، خودرو حرکت نمی‌کند.
- دیفرانسیل لغزش محدود (LSD): بخشی از نیرو را به چرخی که چسبندگی دارد منتقل می‌کند.
- دیفرانسیل قفل‌شونده: دو چرخ را با هم قفل می‌کند تا هر دو با یک سرعت بچرخند. دربارهٔ دیفرانسیل قفل‌شونده بیشتر بخوانید.
- کنترل کشش الکترونیکی: با ترمز گرفتن چرخی که بکسواد می‌کند، نیرو را به چرخ دیگر می‌رساند.
13 – نقاط ریکاوری و قلاب بکسل (Tow Hooks)
قلاب‌ها و نقاط ریکاوری، محل اتصال طناب هنگام بیرون کشیدن خودرو هستند. هرگز طناب را به قطعات بدنه یا گوی یدک‌کش نبندید. برای اتصال، از شگل و تسمهٔ استاندارد استفاده کنید و لوازم ریکاوری مطمئن همراه داشته باشید.
14 – سیستم تعلیق
سیستم تعلیق در آفرود دو نوع اصلی دارد. در محور یکپارچه، دو چرخ روی یک محور قرار دارند. این ساختار محکم است و بازی عمودی زیادی ایجاد می‌کند. به همین دلیل، در خودروهای آفرود حرفه‌ای رایج است.
در مقابل، در تعلیق مستقل هر چرخ جداگانه حرکت می‌کند. این نوع تعلیق سواری نرم‌تری در جاده دارد، اما معمولاً بازی عمودی کمتری ایجاد می‌کند. بسیاری از شاسی‌بلندها و وانت‌های امروزی، جلوی مستقل و عقب یکپارچه دارند.
جمع‌بندی
آشنایی با اصطلاحات آفرودی کمک می‌کند توانایی خودرویتان را بهتر بشناسید و تجهیزات درستی بخرید. برای شروع، مقاله‌های ورزش آفرود چیست؟، لوازم مورد نیاز آفرود و 7 توصیه مهم به رانندگان آفرود را بخوانید. همچنین، برای تجهیز خودرو، دسته‌های لوازم ریکاوری و روشنایی و برق را ببینید.
